શિક્ષકોએ વિકસાવવા જેવી કળા – વાંચન કળા

    સારું પુસ્તક શિક્ષક કે કોઈપણ વ્યક્તિ માટે સાચો મિત્ર છે. તે શિક્ષકનો પણ ગુરુ બની શકે છે. પુસ્ત એટલે ખોવાઈ જવાય તેવી વસ્તુ. પુસ્તક શિક્ષકો માટે રાહબર અને માર્ગદર્શક બને છે. વિદ્યાર્થીના વિકાસ માટે શિક્ષક વાંચનપ્રેમી હોય તે ખૂબ જ અગત્યની બાબત છે. તે વિદ્યાર્થી અને પોતાનો પણ વિકાસ કરી શકે તેવું સક્ષમ પાત્ર છે.

    શિક્ષકનું વાંચન ગુણવતાસભર હશે તો તેનામાં સદવિચારો આવશે. નૈતિક મૂલ્યોનું ધોરણ ઊંચું લાવી શકશે. અધ:પતન તરફ જતો બચાવી શકાશે. બાળકોને જે તે વિષય સમજાવવા માટે અનેક ઉદાહરણો, ઊંડાપૂર્વકનું જ્ઞાન પીરસી શકશે. મુદ્દો રસપ્રદ બનાવી શિક્ષણકાર્ય અસરકારક બનાવશે.

    પુસ્તક વાંચનને લીધે શિક્ષકમાં હકારાત્મક વલણ વિકસશે. વિવિધ સ્પર્ધાઓ જેવી કે નિબંધ-સ્પર્ધા, ગ્રુપ ડિસ્કશન,વકૃત્વ સ્પર્ધા વગેરેમાં વિદ્યાર્થીઓને માર્ગદર્શન પુરૂ પાડી શાળા અને વિદ્યાર્થીઓમાં પ્રિય બની જશે. બાળક સાથેના શિક્ષણમાં તે રંગ પૂરી શકે છે.

    શિક્ષક સમજીને વાંચે, વિચારે અને રસપૂર્વક પોતાના જીવનમાં ઉતારે તો બાળકના જીવન માટે તે પ્રેરણામૂર્તિ બની શકે. બાળકો તેને ખુબ જ આદરથી જોતાં થઈ જશે. પુસ્તક ખરેખર જીવનસાથી છે. એકલતામાં પણ સાથ આપે છે, પ્રફુલ્લિત રાખે છે. જીવનના સંઘર્ષોમાં હતાશ થતો બચી જશે. જિંદગીની કઠિનાઈઓ સમજી સહન કરવાની શક્તિ અને આત્મવિશ્વાસ કેળવશે. માનવ મનના પોષણની સામગ્રી પૂરી પાડે છે. આમ, પુસ્તકો શિક્ષકનો મુખ્ય આધાર બની શકે છે.

     જીવનમાં ઘણી સારી ટેવો વિકસાવવા આપણે પ્રયત્નો કરીએ છીએ. પરંતુ તેની સાથે શિક્ષકોએ ખાસ વિકસાવવા જેવી કળા હોય તો તે વાંચન કળા છે. સતત નવું-નવું વાંચવાની ટેવ પાડવા સક્રીય પ્રયત્નો કરવા જોઈએ. વાંચન માત્ર વાંચવા માટે જ નહીં પરંતુ જીવનમાં ઉતારવા, જીવવા માટે હોય છે. વિદ્યાર્થીઓના સર્વાઁગી વિકાસ માટે તેનું વાંચન કૌશલ્ય વધારી શકાય છે.

    વિષય શિક્ષક તરીકે આપણી પાસે જે તે વિષયનું ઊંડું અને વિસ્તૃત જ્ઞાન જરૂરી છે. પોતાના વિષયમાં પ્રભુત્વ મેળવવા વિષયને લગતા સંદર્ભગ્રથો, મેગેઝિનો, વેબસાઈટસ વગેરે માંથી નવી માહિતી વિષે સતત વાંચતા અને વિચારતા રહેવું પડશે. વાંચી, વિચારી, ચિંતન કરે તો શ્રેષ્ઠ શિક્ષક બની શકે છે. આ સદી જ્ઞાન ની સદી છે. દરરોજ અવનવું વાંચન કરી જ્ઞાનમાં
સતત વધારો નહીં કરો તો આજના યુગ માં ટકી રહેવું ખૂબ જ મુશ્કેલ છે. તે વિદ્યાર્થીઓને પણ સંતોષકારક રીતે ભણાવી શકશે નહીં. વર્તમાનપ્રવાહો, ટેકનૉલોજિથી શિક્ષકે સતત માહિતગાર રહેવું ડે છે. તે માટે વિવિધ ક્ષેત્રોના પુસ્તકો વાંચવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ નથી.

    વાંચન કૌશલ્ય વિકસાવવા માટે શાળામાં, ગામમાંના પુસ્તકાલયોમાંથી રસ કે વિષય ને અનુરૂપ પુસ્તકો લઈને વાંચવા લાગી જાવ. દરરોજના પ્રવાહોથી વાકેફ થવા માટે વર્તમાનપત્રો, સામયિકો, ઇન્ટરનેટ, E-books માંથી નવું-નવું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરતાં જાવ. વિદ્યાર્થીઓને પણ આવું કૌશલ્ય વિકસે તેવું માર્ગદર્શન આપતા રહો. જરૂર લાગે તે કટિંગ કરી ફાઇલ બનાવો. ખરેખર, આજનો શિક્ષક વાંચન પ્રત્યે જાગૃત થાય તે ખૂબ જ જરૂરી છે. આજકાલ ટી.વી.ની દુનિયાને લીધે પુસ્તકોમાંથી રસ ઓછો થઈ રહ્યો છે. પરંતુ આપણે હવે જાગી જવાનો સમય આવી ગયો છે. આજનો શિક્ષક પુસ્તક-પ્રેમ જગાડે અને દેશના ઘડતરમાં પોતે એક ભાગ બની, પોતાની શક્તિઓને જગાડે તે જ અભ્યર્થના.

પ્રેરકબિંદુ :
જેઓ વાંચતાં નથી, તેઓ એવા લોકોથી જરાય ચડિયાતા નથી, જેઓ વાંચી શકતા નથી.

                                           –માર્ક ટ્વે

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s